Umarłem, aby żyć (1984, Poland)
Oryginalny / alternatywny tytuł: Umarłem, aby żyć

Prawdziwa historia członka polskiego ruchu oporu, który aresztowany i torturowany przez Gestapo prosi o truciznę, aby nie wyjawić Niemcom sposobów szyfrowania wiadomości. Jednak ruch oporu znajduje inne rozwiązanie...
W 1941 roku polski członek ruchu oporu Leopold Wójcik zostaje złapany przez Gestapo w jednej z warszawskich kawiarni podczas dostarczania zakodowanych wiadomości. Niemcy szybko zdają sobie sprawę, że przechwycili szyfranta i umieszczają Wójcika na Pawiaku, okrytym złą sławą więzieniu Gestapo, gdzie rozpoczynają tortury, by wyciągnąć z niego informacje o metodach szyfrowania wiadomości. Wójcik jest bliski załamania, ale nie chce narażać innych członków ruchu oporu na niebezpieczeństwo. Otrzymuje tajną wiadomość od organizacji, że zmienili wszystkie kontakty w lokalnej sieci, więc informacje, które mógłby przekazać Niemcom są już bezwartościowe, ale wciąż może ujawnić metody szyfrowania. Torturowany Wójcik załamuje się i prosi ruch oporu o przemycenie trucizny do więzienia, aby mógł się zabić. Tymczasem jego matka, Maria, próbuje szukać kontaktów w ruchu oporu licząc na to, że może uratować syna. Ponieważ jest już pod obserwacją Niemców, członkowie ruchu oporu próbują jej unikać i przekonać ją, by nie próbowała się z nimi kontaktować. Planowali przemycić truciznę do więzienia, ale jeden z lekarzy wymyślił inny plan...
Film oparty na prawdziwej historii Stanisława Miedzy-Tomaszewskiego, członka polskiego ruchu oporu, który został aresztowany przez Gestapo i umieszczony w niesławnym więzieniu na Pawiaku, gdzie tortury były na porządku dziennym. Tomaszewski bierze udział w pierwszej i ostatniej scenie filmu wyjaśniając swoją historię. Podobnie jak większość filmów opartych na prawdziwych historiach, ta też jest warta poznania, pokazuje atmosferę okupowanej Warszawy oraz metody używane do przekazywania wiadomości i ratowania swoich członków przez ruch oporu z jednego z najgorszych więzień w okupowanej Polsce. Jakość samego filmu to już zupełnie inna historia - w latach 1980-tych wszystkie polskie filmy powstawały na strasznej jakości sprzęcie, brakowało odpowiedniego dźwięku i oświetlenia, ale interesująca historia nadrabia niedobory samego filmu.
Nasza ocena
6.4
Ocena filmu
5 / 10
Realizm
4 / 5
Wartość przygodowa
2 / 5
Dokładność historyczna
5 / 5
2025-06-08
Umarłem, aby żyć wideo
I Died to Live
Twórcy Umarłem, aby żyć

Stanislaw Jedryka
reżyseria

Jerzy Janicki
scenariusz
Obsada Umarłem, aby żyć

Andrzej Grabarczyk
jako Leopold Wojcik

Zygmunt Hubner
jako professor Tadeusz Pytel

Wojciech Wysocki
jako doctor Lesniak

Halina Labonarska
jako doctor in Pawiak

Marek Walczewski
jako doctor in Pawiak

Anna Ciepielewska
jako Maria Wojcik

Jerzy Zass
jako Prahl

Joanna Jedryka
jako sister Salomea

Janusz Bukowski
jako Major Wrobel

Henryk Talar
jako Hauptsturmfuhrer Knothe

Bronislaw Pawlik
jako Zygmunt Bruzda
Wydarzenia w Umarłem, aby żyć
Umarłem, aby żyć trivia
Więzienie na Pawiaku Sceny filmu kręcono we wnętrzach więzienia na Pawiaku, aby oddać atmosferę tego miejsca. Ciąg dalszy Powstały dwa filmy pokazujące dalsze losy bohaterów Umarłem, aby żyć, były to Po własnym pogrzebie oraz Urodzony po raz trzeci (oba miały premierę w roku 1989), ale w przypadku obu scenariusze nie były już oparte na prawdziwych wydarzeniach i pozostawiały wiele do życzenia. |

